• matzeva b 02
  • matzeva b 03
  • matzeva b 04
  • matzeva b 01

Czym jest macewa?

Prawo żydowskie wymaga, aby nagrobek był przygotowany w taki sposób by zmarły nie został zapomniany, a grób nie został zbezczeszczony. W niektórych społecznościach funkcjonuje również obyczaj aby zachować nagrobek w ukryciu lub opóźnić jego postawienie aż do zakończenia 12-miesięcznego okresu żałoby. Ideą tego zwyczaju jest zachowanie pamięci zmarłego poprzez codzienną żałobę. W społecznościach, w których obserwuje się ten zwyczaj, odbywa się dodatkowa uroczystość związana z odsłonięciem nagrobka.

Co jest napisane na nagrobku? W większości przypadków jest to bardzo prosty hebrajski tekst, podobny do tego, który można zobaczyć na nagrobku w języku polskim.
Na górze widnieje skrót Pei-Nun, zarówno dla "poh nitman" lub "poh nikbar", co oznacza "tu spoczywa”.
Znaki, które wyglądają jak znaki cudzysłowu są powszechnie stosowane w celu wskazania skrótu liter lub numeru.

Następna linia to godność zmarłego, w postaci (imię zmarłego), syna lub córki [imię ojca]. "Syn" to odpowiednio hebrajskie litery : ‘ben’ lub ‘bar’. Natomiast ‘Córka’ to litera ‘bat’. Czasami jedna lub obie nazwy są poprzedzone literą „Reish”, co po prostu oznacza ‘Reb’ - "Pan" Nazwy mogą być również stosowane przez tytułowych ‘ha-Kohein’, ‘ha-ha-Levi’ lub ‘Rav’, wskazując, że osoba to Kohen, Lewita lub Israel.


Trzecia linia wskazuje datę śmierci. Linia ta zaczyna się od skrótu ‘Nun-Pei’, a następnie wykute są: data, miesiąc i rok. Data i rok  są napisane w języku hebrajskim, gdzie cyfry są również literami.
Ostatnia linia jest skrótem, który oznacza "Tehe nishmatah tzerurah bitzror hachayim", co oznacza "niech jej/jego dusza będzie związana w węzeł życia wiecznego."

Na nagrobku można także znaleźć żydowskie symbole, takie jak Menora, zwoje Tory, Gwiazda Dawida, Lew lub dwie tablice z Dziesięciu Przykazań. Większość  tych znaków nie mówi nic na temat zmarłego (poza tym, że był on Żydem). Jeśli widoczny jest obraz rąk w geście błogosławieństwa to oznacza, że zmarły był kapłanem, ponieważ pozycja ta jest używana, gdy ręka Kohena (Kapłana) błogosławi wiernych podczas określonych pór roku.

Dlaczego macewa jest tak ważna?

"Rachela umarła i została pochowana przy drodze do Efrat, w Betlejem. Na jej grobie Jakub wzniósł pomnik, który do dnia dzisiejszego, jest znany jako pomnik Rachel"

Księga Rodzaju XXXV :19-20

Macewy są trwałym symbolem  życia człowieka, który od nas odszedł. Wskazują także miejsce spoczynku rodzinie, aby mogła ona oddać szacunek zmarłej osobie. Dla Żydów usunięcie macewy to tak jakby pamięć i człowieczeństwo zmarłej osoby zostały zatracone.  Przywracanie nagrobków z powrotem na cmentarz to przywracanie pamięci o ludziach. Dzięki temu znajdujące się na całym świecie rodziny mogą kontynuować żydowską tradycję pamięci o przodkach.

Co zrobić z macewą w moim domu/ogrodzie?

W powojennej Polsce po II powszechnym zjawiskiem było używanie nagrobków żydowskich jako materiału budowlanego. Do dziś całe macewy lub ich elementy tkwią w wielu domach i stodołach jako części konstrukcyjne lub schody. Często także wykorzystano macewy jako kamienie szlifierskie do ostrzenia noży oraz jako elementy infrastruktury miejskiej.

Jeśli znajdziesz macewę w swoim domu -  koniecznie skontaktuj się z nami. Przyjedziemy na miejsce i w miarę możliwości pomożemy Ci przywrócić macewę na jej właściwe miejsce - na cmentarz.

Co zrobić z macewą w moim mieście?

Cmentarze Żydowskie znajdowały się w ponad 1200 miastach w Polsce. Większość z nich została zniszczona, a macewy zniknęły z cmentarzy. Często można je znaleźć w zmiejscach publicznych należących do miast, takich jak : chodniki, fontanny, pomniki, krawężniki, murki, utwardzenia, rowy etc. 

Jeśli wiesz coś o macewach w Twoim mieście  - poinformuj nas o tym. Współpracując z lokalnymi władzami, będziemy pilotować przywrócenie macew na ich właściwe miejsce.

Projekt Matzewa
tel. +48 501 183 871
e-mail info@matzeva.org

Copyright © 2014 Matzeva.org Wszelkie prawa zastrzeżone.